หน้าบ้านจอมยุทธ >> ห้องสมุด >>ขุนช้าง-ขุนแผน

ขุนช้าง-ขุนแผน

ฉบับร้อยแก้ว

เรื่องขุนช้างขุนแผน
มีผู้สันนิษฐานว่าเป็นเรื่องจริงที่เกิดขึ้นในแผ่นดินสมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๒
และเล่ากันต่อ ๆมาจนกลายเป็นนิยายพื้นเมืองของเมืองสุพรรณบุรี
ต่อมาได้มีผู้นำเรื่องขุนช้างขุนแผนมาแต่งเป็นกลอนเสภเพื่อใช้ในการขับเสภา
จึงทำให้เรื่องนี้เป็นที่นิยมและแพร่หลายมากขึ้น
ครั้นเสียกรุงแล้วบางตอนก็สูญหายไป บางตอนยังมีต้นฉบับเหลืออยู่
เรื่องไม่ติดต่อกัน พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยโปรดเกล้าฯ
ให้กวีหลายคนช่วยกันรวบรวมและแต่งขึ้นเรียกว่า เสภาหลวง

การชุมนุมกวีครั้งนั้นจึงเป็นการประกวดฝีปากเชิงกลอนอย่างเต็มที่
ทำให้เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน
มีความไพเราะเพราะพริ้งมากอย่างไรก็ตามได้มีนักขับเสภาระยะหลังได้แต่งเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน
ขึ้นอีกหลายสำนวนเพื่อใช้ขับเสภาเป็นตอน ๆ ใน พ.ศ. ๒๔๖๐
หอพระสมุดวชิรญาณได้ชำระหนังสือเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผนขึ้นเพราะมีเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผนหลายฉบับ
ทั้งฉบับหลวงและฉบับราษฎรโดยมีสมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพและกรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา
ทรงเป็นประธานการชำระได้คัดเลือกเอาสำนวนที่ดีที่สุดมารวมกันจนครบทุกตอน
บางตอนก็ไม่สามารถทราบนามผู้แต่ง

กำเนิดขุนช้าง
ขุนแผน และนางพิม

พ่อของขุนช้าง
ขุนแผน และนางพิม

พลายแก้วบวชเณร

พลายแก้วได้นางพิม

ขุนช้างขอนางพิม

พลายแก้วได้สายทอง

พลายแก้วแต่งงานกับนางพิม

พลายแก้วยกทัพ

พลายแก้วได้นางลาวทอง

พิมเปลี่ยนชื่อเป็นวันทอง

ขุนช้างลวงว่าพลายแก้วตาย

ศรีประจันยกวันทองให้ขุนช้าง

พลายแก้วเป็นขุนแผน

ขุนช้างได้นางวันทอง

ขุนแผนบอกกล่าว

ขุนช้างพานางวันทองไปอยู่บ้านเดิม

พระพันวษาให้พรากนางลาวทอง

กำเนิดกุมารทอง

ขุนแผนขึ้นเรือนขุนช้าง

ขุนแผนพานางวันทองหนี

ขุนช้างตามนางวันทอง

ขุนช้างฟ้องว่าขุนแผนเป็นกบฎ

ขุนแผนลุแก่โทษ

ขุนแผนชนะความขุนช้าง

ขุนแผนติดคุก

กำเนิดพลายงาม

เจ้าล้านช้างถวายนางสร้อยทอง

พลายงามอาสา

พลายงามได้นางศรีมาลา

ขุนแผนแก้พระท้ายน้ำ

พระเจ้าเชียงใหม่ยอมแพ้

ขุนแผน
พลายงามยกทัพกลับ

ถวายนางสร้อยทองสร้อยฟ้า

แต่งงานพระไวยพลายงาม

ขุนช้างเป็นโทษ

ขุนช้างถวายฏีกา

ฆ่านางวันทอง

นางสร้อยฟ้าทำเสน่ห์

พระไวยถูกเสน่ห์

ขุนแผนส่องกระจก

พระไวยแตกทัพ

พลายชุมพลจับเสน่ห์

นางสร้อยฟ้าศรีมาลาลุยไฟ

จระเข้เถรขวาด