ทอนซิล

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

ไปที่: ป้ายบอกทาง,
ค้นหา

ต่อมทอนซิลเป็นอวัยวะส่วนหนึ่งของระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายอยู่ในคอ
จัดเป็นเนื้อเยื่อชนิดลิมฟอยด์ในระบบน้ำเหลืองที่ปกคลุมด้วยเซลล์เยื่อบุทางเดินหายใจ
มีหน้าที่กำจัดเชื้อโรค แต่บ่อยครั้งที่ตัวมันเองถูกเชื้อโรคเล่นงาน
จนเกิดการอักเสบของต่อมเอง ผู้ป่วยจะมีอาการเจ็บคอมีไข้ กลืนลำบาก
เบื่ออาหารร่วมกับต่อมน้ำเหลืองที่คอโต

เนื้อหา

1 ลักษณะ

2 โรคที่เกี่ยวกับทอนซิล

2.1 โรคต่อมทอนซิลอักเสบ
(Tonsillitis)

2.2 การรักษาโรคต่อมทอนซิลอักเสบ

3 อ้างอิง

[แก้]
ลักษณะ

ต่อมทอนซิล (Tonsil) เป็นต่อมน้ำเหลือง
2 ต่อมที่ตั้งอยู่ในช่องปาก มีหน้าที่หลักคือ การจับและทำลายเชื้อโรค
ที่จะเข้าสู่ร่างกายทางช่องทางเดินอาหารว่าเป็นด่านแรก หน้าที่รองคือ
สร้างภูมิคุ้มกันแต่ไม่ใช่ส่วนที่สำคัญ หน้าที่หลักคือ
การทำลายเชื้อโรคในช่องปากมากกว่า เป็นกับดักของเชื้อโรค
ต่อมทอนซิลจะทำงานร่วมกับต่อมน้ำเหลืองอีก 2 ต่อมบริเวณคอ คือ
ต่อมอดีนอยด์และต่อมน้ำเหลืองที่โคนลิ้น
ต่อมอดีนอยด์และต่อมทอนซิลจะหลั่งอิมมูโนโกลบูลิน
ซึ่งทำหน้าที่ดักจับเชื้อโรคที่ลงมาในลำคอ
เพื่อคอยต่อสู้กับเชื้อโรคที่มาทางจมูกและลำคอ
ต่อมทอนซิลจะทำหน้าที่ด้านระบบภูมิคุ้มกันมากที่สุดเมื่ออายุ 4-10 ปี
หลังจากนั้นจะมีขนาดเล็กลง แต่ยังทำงานเกือบตลอดชีวิต
ถ้าต่อมทอนซิลมีการอักเสบบ่อยๆ การอักเสบจะทำให้เม็ดเลือดขาวในต่อมทอนซิลลดลง
ต่อมทอนซิลจะฆ่าเชื้อโรคและสร้างภูมิคุ้มกันได้ลดลง
และในบางครั้งแทนที่ต่อมทอนซิลจะเป็นที่กินเชื้อโรค
แต่กลับกลายเป็นที่เก็บเชื้อโรคแทน ทำให้เกิดการอักเสบขึ้นมาใหม่
ซึ่งเป็นสาเหตุของการกลับมาเป็นซ้ำบ่อยๆ

[แก้]
โรคที่เกี่ยวกับทอนซิล

โรคของต่อมทอนซิลส่วนใหญ่จะเป็นโรคติดเชื้อแบคทีเรียและเชื้อไวรัส
ส่วนน้อยเกิดจากเชื้อราหรือเชื้อวัณโรค
ส่วนใหญ่ก็จะเป็นแบคทีเรียทั่วไป
โรคของต่อมทอนซิลไม่ได้มีแต่โรคติดเชื้ออย่างเดียวบางรายอาจเกิดเป็นโรคมะเร็งได้ด้วย

[แก้]
โรคต่อมทอนซิลอักเสบ (Tonsillitis)

ต่อมทอนซิลที่กำลังอักเสบ

อาการของโรคต่อมทอนซิลอักเสบ ส่วนใหญ่ก็จะไม่รุนแรงมากก็จะเป็นไข้เจ็บคอ
แต่ก็มีส่วนน้อยอีกเหมือนกันเช่น โรคติดเชื้อที่เกิดจากเชื้อสเตร็ปโตคอคคัส
หรือไวรัสบางชนิดก็สามารถทำให้เกิดโรคแทรกซ้อน โรคแทรกซ้อนที่สำคัญคือ
การอุดกั้นทางเดินหายใจ เนื่องจากว่าต่อมทอนซิลอยู่ในช่องปากพอดี
ถ้าเกิดว่ามีการอักเสบและโตมากก็จะมีการอุดกั้นทางเดินหายใจได้

นอกจากนี้ยังมีโรคแทรกซ้อนทางภูมิคุ้มกัน เกิดภายหลังจากติดเชื้อแบคทีเรีย
ชนิดสเตร็ปโตคอคคัส จะทำให้เกิดโรคหัวใจ(Rheumatic Heart
Disease)และโรคไตอักเสบ(Postinfectious Glomerulonephritis)

เชื้อเบต้า สเตรปโตค็อกคัส กลุ่มเอ
อาจทำให้เกิดโรคแทรกซ้อนที่รุนแรงต่อหัวใจของเด็ก
โดยที่เชื้อนี้จะทำให้เกิดการอักเสบของข้อต่างๆ
และมักมีอาการอักเสบของหัวใจร่วมด้วย เรียกว่า "ไข้รูมาติก"
โดยทั่วไปจะพบภายหลังคออักเสบหรือต่อมทอนซิลอักเสบแล้วไม่ได้รับการรักษาภายใน 1 - 4
สัปดาห์ ทั้งนี้เนื่องจากหากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้อง
หรือปล่อยให้อาการกำเริบซ้ำๆ จะทำให้หัวใจอักเสบเรื้อรัง
และในที่สุดหัวใจก็จะตีบและรั่ว หรือที่เรียกว่า "โรคหัวใจรูมาติก"
บางรายอาจต้องได้รับการการผ่าตัดเปลี่ยนหัวใจ
ทำให้สิ้นเปลืองเงินทองและเวลาเป็นอย่างมาก
นอกจากนี้เชื้อกลุ่มนี้ยังทำให้เกิดอาการไตอักเสบได้หากไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้อง

ต่อมทอนซิล บางครั้งเมื่อมีการอักเสบแล้ว จะทำให้ต่อมทอนซิลโตขึ้นมาก
ทำให้มีปัญหาได้ กรณีที่โตมากๆ จะรบกวนการนอน ทำให้เด็กนอนกรน นอนหลับไม่สนิท
กระสับกระส่าย บางครั้งรุนแรงจนทำให้เกิดภาวะหยุดหายใจขณะหลับร่วมด้วย
ซึ่งการที่ต่อมทอนซิลโตจนรบกวนการนอนหลับนั้น จะมีผลทำให้เด็กโตช้า มีผลต่อการเรียน
และในรายที่เป็นมากๆ จะมีปัญหาโรคหัวใจ และโรคปอดตามมา ในรายที่เป็นมากๆ
มักจะพบมีต่อมอะดีนอยด์โตร่วมด้วย นอกจากนี้การที่หายใจทางปากเป็นเวลานานๆ
จะทำให้โครงหน้าเปลี่ยนไป กระดูกส่วนกลางของใบหน้าเจริญน้อยลง มีการสบฟันที่ผิดปกติ
ซึ่งจะมีผลไปตลอดชีวิตของเด็ก

ส่วนใหญ่แล้วโรคต่อมทอนซิลพบมากที่สุดในเด็กอายุก่อน 10 ปี เพราะหลัง 10
ปีไปแล้วก็จะทำงานน้อยลงหรือไม่ทำงานเลย แต่ในผู้ใหญ่อายุน้อยก่อน 20 ปี
ก็ยังเป็นโรคต่อมทอนซิลอักเสบ ผู้ป่วยที่เป็นต่อมทอนซิลอักเสบนั้นก็จะมีอาการเจ็บคอ
เป็นไข้ อาการที่แตกต่างจากเด็กธรรมดาคือ จะมีการกลืนลำบาก กลืนแล้วเจ็บคอ
คนไข้เด็กก็จะมีอาการน้ำลายไหลเนื่องจากกลืนลำบากและน้ำลายจะไหลลงไปไม่ได้
ก็จะไหลออกมาให้สังเกตเห็น หรือเจ็บคอมากๆ ก็จะมีอาการอาเจียนหลังจากรับประทานอาหาร
เพราะการรับประทานอาหารจะรบกวนลำคอที่เจ็บอยู่
อาการของโรคต่อมทอนซิลจะรุนแรงกว่าโรคเจ็บคอหวัดธรรมดา
โรคต่อมทอนซิลอักเสบส่วนใหญ่จะไม่พบคนไข้ในวัยกลางคนไปแล้ว
ถ้าพบหลังจากนั้นคนไข้มีต่อมทอนซิลอักเสบหรือเจ็บข้างใดข้างหนึ่งให้นึกถึงโรคมะเร็งของต่อมทอนซิลไว้ด้วย

[แก้]
การรักษาโรคต่อมทอนซิลอักเสบ

การรักษาทอนซิลอักเสบจะมีการรักษาโดยการใช้ยาปฏิชีวนะ
เพราะส่วนใหญ่มาจากเชื้อแบคทีเรียการให้ยาปฏิชีวนะเพื่อฆ่าเชื้อเแบคทีเรียก็เป็นหลักสำคัญในการรักษาโรค
และคนไข้ส่วนใหญ่ก็จะหายได้หรือาการดีขึ้นจากการให้ยา
สำหรับยาปฏิชีวนะก็มีหลายชนิดแนะนำว่าควรรับประทานตามที่แพทย์สั่งและรับประทานให้นานพอ
เช่น 7-10 วัน การรักษาแบบให้ยาปฏิชีวนะแล้วต้องให้การรักษาแบบประคับประคองรวมด้วย
เช่น การให้ยาลดไข้ การให้ดื่มน้ำมากๆ
หรืออาจต้องให้น้ำเกลือถ้าผู้ป่วยทานอาหารไม่ค่อยได้ และให้ทานอาหารอ่อนๆ

ในกรณีที่ต่อมทอนซิลมีการอักเสบบ่อยครั้ง
ผู้ป่วยมักได้รับคำแนะนำจากแพทย์ให้ตัดทอนซิลออก
หลายคนสงสัยว่าหากตัดต่อมทอมซิลนี้ออกแล้ว
อาจมีผลกระทบต่อระบบการป้องกันโรคของร่างกาย หรือมีผลเสียอย่างอื่น ๆ ตามมาหรือไม่
โดยที่ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายของคนเราไม่ได้มีเฉพาะต่อมทอนซิล
แต่มีอวัยวะอื่นด้วยเช่น ตับ ม้าม ไขกระดูก และระบบต่อมน้ำเหลืองเป็นต้น
การผ่าตัดต่อมทอนซิลออกเพียงอย่างเดียว
จึงไม่มีผลกระทบต่อระบบการป้องกันโรคแต่อย่างใด
มีรายงานการศึกษาวิจัยพบว่าหลังจากตัดต่อมทอนซิลแล้ว ภูมิคุ้มกันจะลดลงชั่วคราว
แต่ไม่พบว่าเด็กติดเชื้อบ่อยขึ้นกว่าปกติ

นอกจากนี้ที่บริเวณคอยังมีต่อมน้ำเหลืองอีกหลายร้อยต่อม
ซึ่งจะช่วยกันทำงานหลังจากตัดต่อมทอนซิลไปแล้ว
ดังนั้นถ้าเด็กมีอาการตามข้อบ่งชี้ในการผ่าตัด
การผ่าตัดก็น่าจะมีประโยชน์มากกว่าโทษ อย่างไรก็ตาม
การผ่าตัดก็จำเป็นต้องมีข้อบ่งชี้ที่ชัดเจน ซึ่งได้แก่
ต่อมทอนซิลที่มีการอักเสบเรื้อรังและบ่อยครั้ง
ต่อมที่มีการโตขึ้นมากจนมีผลกระทบต่อการหายใจและการกลืนอาหาร
หรือกรณีที่เกิดโรคแทรกซ้อนมีการลุกลามไปยังหูชั้นกลาง
ซึ่งถือเป็นเหตุผลอันควรที่จะทำได้ สำหรับการผ่าตัดต่อมทอนซิลในปัจจุบัน
สามารถกระทำได้อย่างรวดเร็วและปลอดภัย

[แก้]
อ้างอิง

ต่อมทอนซิลอักเสบ ไทยคลินิก

ทอนซิลอักเสบ นายแพทย์ชูฤทธิ์ เต็งไตรสรณ์
โรงพยาบาลบำราศนราดูร

การผ่าตัดทอนซิลอักเสบ นพ. ประสงค์ พฤกษานานนท์

ดึงข้อมูลจาก "http://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%97%E0%B8%AD%E0%B8%99%E0%B8%8B%E0%B8%B4%E0%B8%A5".

หมวดหมู่:
ช่องคอ
| โสตศอนาสิกวิทยา
| ระบบน้ำเหลือง

เครื่องมือส่วนตัว

ล็อกอิน
/ สร้างบัญชีผู้ใช้

เนมสเปซ

บทความ

อภิปราย

สิ่งที่แตกต่าง

ดู

เนื้อหา

แก้ไข

ประวัติ

การกระทำ

สืบค้น

ป้ายบอกทาง

หน้าหลัก

เหตุการณ์ปัจจุบัน

ถามคำถาม

บทความคัดสรร

บทความคุณภาพ

สุ่มบทความ

มีส่วนร่วม

ศาลาประชาคม

ปรับปรุงล่าสุด

เรียนรู้การใช้งาน

ติดต่อวิกิพีเดีย

บริจาคให้วิกิพีเดีย

วิธีใช้

พิมพ์/ส่งออก

สร้างหนังสือ

ดาวน์โหลดในชื่อ PDF

หน้าสำหรับพิมพ์

เครื่องมือ

หน้าที่ลิงก์มา

ปรับปรุงที่เกี่ยวโยง

อัปโหลด

หน้าพิเศษ

ลิงก์ถาวร

อ้างอิงบทความนี้

ภาษาอื่น

Afrikaans

Bosanski

Català

Česky

Deutsch

ދިވެހިބަސް

English

Esperanto

Español

Eesti

فارسی

Français

Galego

עברית

Hrvatski

Magyar

Bahasa Indonesia

Ido

Italiano

日本語

Latina

Lietuvių

नेपाल
भाषा

Nederlands

‪Norsk
(bokmål)‬

Polski

Português

Русский

Simple English

Српски
/ Srpski

Svenska

தமிழ்

Türkçe

ئۇيغۇرچە
/ Uyghurche‎

ייִדיש

中文

หน้านี้แก้ไขล่าสุดเมื่อวันที่ 12 ธันวาคม 2553 เวลา
20:10 น.

อนุญาตให้เผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์
แบบแสดงที่มา-อนุญาตแบบเดียวกัน; เงื่อนไขอื่นอาจใช้ประกอบด้วย โปรดศึกษาเงื่อนไขการใช้งาน
Wikipedia®
เป็นเครื่องหมายการค้าจดทะเบียนของมูลนิธิวิกิมีเดีย

ติดต่อเรา

นโยบายความเป็นส่วนตัว

เกี่ยวกับวิกิพีเดีย

ข้อปฏิเสธความรับผิดชอบ